جاى ترديد نيست كه هر پديده‌اى از پديده‌هاى جهان در دايرهء پيدايش خود با افعالى سر و كار دارد و نقاطى را هدف فعاليت خود قرار مىدهد كه با قوا و ابزار و وسايل آنها به حسب طبيعت و تكوين مجهز مىباشد چنان كه مثلًا جانوران تخم كننده هيچگاه انديشهء زاييدن و شير دادن نمىكنند و اگر زاييدن و شير دادن يك جانور زاينده را ببينند التذاذى از تصور آن ندارند و جز آنچه تجهيزات آنها اقتضا مىكند چيز ديگرى تصور نمىكنند و همچنين آنچه را كه به حسب طبيعت با ابزار مناسب وى مجهز هستند نمىتوانند تصور نكنند يا منافى وى تصور نمايند ؛ مثلًا پيش انسان براى جواز خوردن و نزديكى جنسى حجتى بالاتر از جهاز طبيعى تغذى و توليد مثل نيست . و از همين جا مىشود حدس زد كه اگر يكى از اين موجودات فعاله را ( و البته هر موجودى فعال است ) « علمى » فرض كنيم به اين معنى كه كارهاى خود را با ادراك و